Het Khmer-rijk

Het Khmer-rijk of Angkor-rijk was tussen de 9e en 15e eeuw een beschaving op het vasteland van Zuidoost-Azië, met als machtscentrum het westen van het huidige Cambodja. Tot de 13e eeuw was Angkor het machtigste en welvarendste rijk in Zuidoost-Azië, waarvan de techniek, kunst en architectuur ongeëvenaard was.

Het Khmer-rijk heerste in bepaalde perioden over grote delen van de hedendaagse staten Cambodja, Laos, Thailand en Vietnam en ontving schattingen uit gebieden in hedendaags Maleisië en Burma (Myanmar). De Khmers bouwden in deze periode waterreservoirs, kanalen, steden en tempels met afmetingen die ook tegenwoordig nog ontzag wekken. De bekendste monumenten uit de tijd zijn Angkor Wat en andere tempels van de hoofdstad Angkor. De cultuur en religie in het Khmer-rijk waren een mengeling van het uit India overgekomen hindoeïsme en boeddhisme, met de oorspronkelijke Zuidoost-Aziatische religies, waarin voorouderverering een belangrijke rol speelde.

Angkor is een woord in het Khmer dat afgeleid is van het Sanskritische woord "nagara" (letterlijk: "heilige stad").

De publieke interesse in het westen werd echter pas gewekt door de Franse ontdekkingsreiziger en natuurvorser Henri Mouhot, die tussen 1858 en 1861 door Indochina reisde. Hoewel Mouhot in 1861 aan een tropische ziekte overleed, werden zijn verslagen en schetsen een paar jaar later in het Frans en Engels gepubliceerd. In 1864 was Cambodja een Frans protectoraat geworden. Hoewel Angkor zelf destijds nog in Thais gebied lag, besloten de Fransen de ruïnes nauwkeuriger te onderzoeken.

Khmer kunst

De 'ontdekking' van Angkor.

Hoewel de ruïnes van Angkor eeuwenlang door jungle overgroeid waren, was de lokale bevolking goed op de hoogte van hun bestaan. Voor sommige tempels, zoals Angkor Wat zelf, is bewijs gevonden dat ze sinds de tijd van Angkor continu in gebruik zijn gebleven. In de loop der eeuwen werden ze door verschillende reizigers bezocht, waaronder een klein aantal westerse ontdekkingsreizigers, onderzoekers en missionarissen. De eerste Europese verslagen zijn Portugese en Spaanse documenten uit de vroege 17e eeuw

Khmer kunst

Historisch onderzoek

De bronnen over het Khmer-rijk geven een incompleet overzicht, zowel vanwege chronologische hiaten als vanwege het feit dat ze voornamelijk over religieuze en politieke zaken handelen. Over het alledaagse leven en de inrichting van de maatschappij is daarom relatief weinig beken. De inscripties die de bewoners van het rijk achterlieten zijn ofwel in Sanskriet ofwel in het Khmer. Hoewel van veel heersers van Angkor bekend is wanneer ze heersten en welke wapenfeiten ze verrichtten, is echter onduidelijk hoe de koning zijn macht precies uitoefende. Ook over de bevolking zwijgen deze inscripties, die veelal een lofzang over de koningen was. De Stele Stele (meervoud is steles) is de archeologische term voor een (meestal uit één stuk steen of hout gehouwen) tablet of pilaar, met daarin een in reliëf gebeeldhouwde voorstelling en/of tekst. Steles werden onder andere door de oude Egyptenaren, de Perzen, de Grieken en de Romeinen gebruikt om graven en speciale plaatsen te markeren of als monument om de herinnering aan belangrijke gebeurtenissen vast te leggen. Ook in Midden-Amerika gebruikten de Maya's dergelijke stenen om historische gebeurtenissen te herdenken. De Codex Hammurabi is gebeiteld op een stele. Een Armeense stele heet een chatsjkar, een Romeinse grafstele wordt cippus genoemd. steles die veldslagen verbeelden geven inzicht in de wapens en strijdwijze van de Khmers. Het enige ooggetuigenverslag van een buitenstaander dat is bewaard gebleven, is van de Chinese afgezant Zhou Daguan. Deze bezocht Angkor tussen 1296 en 1297, aan het einde van haar bloeitijd.

Nog een tempel.

Tegen het einde van de 12de eeuw werd Angkor Wat omgevormd van een hindoeïstische tot een boeddhistische tempel, en dat is tot heden zo gebleven. Angkor Wat is uniek onder de Angkor-tempels omdat hij nooit volledig werd verlaten, hoewel hij wel werd verwaarloosd in de 16de eeuw. De slotgracht beschermt de tempel tegen gevaren uit de jungle.

Verlaten.

Een van de eerste westerse bezoekers in de tempel was António da Madalena, een Portugese monnik die aankwam in 1586 en zei dat "het zo'n prachtige constructie is dat het niet met een pen te beschrijven is, vooral doordat het als geen ander gebouw in de wereld is. Het heeft torens en versieringen en alle fijne details die maar door het menselijk genie kunnen worden bedacht. Tegen de 17de eeuw was Angkor Wat nog niet geheel verlaten en functioneerde hij als boeddhistische tempel. Veertien inscripties uit de 17de eeuw ontdekt in het Angkorgebied tonen aan dat Japanse boeddhistische pelgrims misschien in kleine vestigingen woonden naast de lokale Khmer. Destijds dachten de Japanse bezoekers dat de tempel de beroemde Jetavana tuin van de Boeddha was, dat origineel in het Magadha koninkrijk in India lag. De bekendste inscriptie vertelt over Ukondafu Kazufusa, die het Khmernieuwjaar vierde in Angkor Wat in 1632. De stad Angkor werd dus niet in 1 keer verlaten in de vijftiende eeuw. De oorzaak van die ontvolking is nog altijd het onderwerp van debat. Maar er komen steeds meer aanwijzingen naar boven dat die ontvolking een stuk gelijkmatiger is gegaane en niet plots in 1431 zoals eerst gedacht (door bv. een oorlog) De inwoners verlieten Angkor niet omdat de infrastructuur faalde, maar de infrastructuur faalde omdat de stedelijke elite al was vertrokken.

Tempel.

Architectuur.

Angkor Wat is het voorbeeld voor de klassieke stijl van Khmerarchitectuur - de Angkor Watstijl - waaraan hij zijn naam dankt. Tegen de 12de eeuw waren Khmerarchitecten bekwaam en zelfverzekerd geworden in het gebruik van zandsteen (in plaats van baksteen of lateriet) als belangrijkste bouwmateriaal. De meeste zichtbare gebieden zijn bebouwd met zandsteenblokken, terwijl lateriet Lateriet Lateriet is een verweringslaag van het onderliggende moedergesteente bestaande uit voornamelijk kaoliniet, hematiet en gibbsiet. Na indrogen wordt het materiaal irreversibel hard. Bestaat het verweringsproduct grotendeels uit gibbsiet dan wordt het bauxiet genoemd. Lateriet is het resultaat van een zeer ver gevorderd intensief verweringsproces onder tropische omstandigheden. Het is kenmerkend voor de vaak zeer dikke rode tropische bodems. Tegenwoordig wordt het voor gebruik in de bodemclassificatie als een te breed gedefinieerd en daardoor niet goed bruikbaar bodemkenmerk beschouwd. De meeste niet-verharde laterieten worden nu geclassificeerd als plinthiet. lateriet gebruikt werd voor de buitenmuur en de verborgen structurele delen. Welk bindingsmateriaal werd gebruikt is nog onbekend, maar men suggereert hars of calciumhydroxide

Angkor Wat vandaag
Zoals de meeste andere oude tempels in Cambodja, heeft Angkor Wat veel schade geleden, zoals overgroei, zwammen, grondverschuivingen, oorlogsschade en diefstal. De oorlogsschade aan de tempel is evenwel zeer gering gebleven, en deze tempel heeft de beste herstelling gekregen, vergeleken met andere Cambodjaanse tempels.

Phnom Bakheng.

Tien tempels van Angkor. Ta Keo, Banteay Kdei, Pre Rup, Preah Khan, Phnom Bakheng, Banteay Srei, Angkor Thom, Ta Prohm, Bayon en als laatste Angkor Wat (Het grootste religieuze gebouw ter wereld.)

Toegangspoort Angkor Thom.

Sinds de jaren 1990 is Angkor Wat een belangrijke toeristische trekpleister geworden. In 1993 waren er slechts 7650 bezoekers. In 2007 aren dat er al meer dan 1 miljoen en in 2018 2,2 miljoen. In 2000 werd 28% van alle kaartverkoop besteed aan de tempels. De toeristen industrie is door toedoen van het corona virus geheel ingestort.

Commentaar.

Er is 1 aanvulling geweest voor dit artikel.

  1. H.J. van Rooten September 2015

    Wij maken gebruik van bronnen, foto's, video's enz. van het internet, maar ook uit boeken en encyclopedieën. Het kan dat onbedoeld copyright gebruikt wordt, waarschuw ons zodat we dit direkt kunnen aanpassen.

Uw commentaar.

Uw e-mail adres zal niet worden getoond.