Het Inca-rijk

Het Inca-rijk werd een gigantisch imperium, dat delen besloeg van het huidige Peru, Chili, Bolivia, Ecuador, Colombia en Argentinië.

De Inca's waren een indianenvolk dat vanaf de dertiende eeuw leefde in een gebied rondom hun hoofdstad Cuzco in het huidige Peru. Vanaf 1438, toen Pachacuti als negende Sapa Inca (de benaming voor de Inca-heerser) de troon besteeg, begonnen de Inca's aan een ongekende expansie in het moeilijk begaanbare Andesgebied.

Tachtig jaar later, tijdens de regeerperiode van Huayna Capac, strekte de macht van de Inca's zich uit van het uiterste zuiden van Colombia tot het noordwesten van Argentinië en Chili, over een lengte van 4000 kilometer. Daarmee was het Inca-rijk in territoriaal opzicht het grootste ter wereld.
Schattingen van de bevolkingsgrootte variëren tussen de 7 en 12 miljoen

Kenmerkend voor het Inca-rijk was de hoge mate van politieke en culturele integratie, waarbij de Sapa Inca als absolute heerser de bindende factor was. Geholpen door een omvangrijk wegennetwerk hielden de Inca-heersers hun rijk onder controle. Hun religie, gebaseerd op de verering van de zonnegod Inti, verspreidde zich over het hele rijk.
Dat gold ook voor hun taal, het Quechua, en culturele uitingen als weefpatronen en aardewerk.
Rijke en arme Inca’s hadden vrijwel dezelfde kleding. Vrouwen droegen een lange jurk en mannen meestal een lange, mouwloze tuniek. Eroverheen ging een mantel of poncho. Het klassenverschil was te zien aan de kwaliteit van en de decoraties op de stof, en rijke mensen droegen gouden sieraden. De koning van de Inca’s had elk kledingstuk slechts één keer aan, waarna het werd verbrand.

Inti Raymi ("Festival van de zon op 24 juni").

Met behulp van dwangarbeid realiseerden de Inca-heersers grootschalige bouwwerken, waarvan Machu Picchu het bekendste voorbeeld is. De Inca's kenden geen formeel schrift, maar via geknoopte touwen (quipu's) werden wel boodschappen doorgegeven.

Het ontstaan.

De Inca’s vestigden zich halverwege of aan het eind van de 13de eeuw in de Andes. Zij waren afkomstig uit Taipicala, het huidige Bolivia, en stichtten een nieuwe stad in een Andesvallei: Q’osqo, ‘de navel’, een naam die later veranderde in Cuzco of Cusco. Daar riep Manco Cápac zichzelf uit tot koning en benoemde hij zijn opvolgers. Hij legde de eerste wetten van de regering vast en verklaarde dat hij de zonnegod op aarde vertegenwoordigde. Het waren de beginjaren van Tahuantinsuyo, het Incarijk. Vanaf de negende koning, Pachacuti Inca Yupanqui en zijn zoon Túpac Inca Yupanqui zou dit Zuid-Amerikaanse rijk een vergelijkbare rol spelen als het Romeinse Rijk in Europa. Beide hadden een enorme omvang en creëerden in veroverde gebieden een culturele eenheid door het instellen van gemeenschappelijke instituties. Het Incarijk strekte zich uit van de Ancasmayorivier in Colombia tot de Bío-Bíorivier in Chili, ruwweg het grondgebied van het huidige Ecuador, Peru, Chili en het noordwesten van Argentinië. Daar schiepen Incaheersers een rigoureuze sociale orde, die werd gehandhaafd door een oppermachtig leger met ijzeren discipline.

Ondergang.

Toen de Inca’s op het hoogtepunt van hun macht waren, brak mogelijk de pokken uit in het Inca-rijk. Ook de Inca-heerser Huayna Capac stierf aan deze ziekte. Deze ziektes waartegen de Amerikaanse volkeren totaal geen weerstand hadden, eisten veel levens. Na het overlijden in 1522 van Huayna Capac begonnen zijn zoons, Atahualpa en Huascar, een oorlog in 1527 over de heerschappij van het hele Inca-rijk. Atahualpa had het sterkste leger en wist in 1532 Huascar te verslaan.
De Spanjaarden waren inmiddels in 1530 begonnen met expedities om goud te zoeken. De indiaanse bevolking van Zuid-Amerika kon niet op tegen de onbekende wapens en dieren die de Spanjaarden gebruikten. De ervaringen opgedaan door de Spajaarden werden ook gebruikt tegen de Inca's die de tegenstanders ook nog eens beschouwden als baardige bleke goden (Viracocha’s.) Op 16 november 1532 werd Atahualpa gevangen genomen door de Spanjaarden. In 1533 werd er een losgeld, bestaande uit goud en zilver betaald, om Atahualpa vrij te kopen. Desondanks werd hij in 1533 alsnog geëxecuteerd door de Spanjaarden.

Het Inca-rijk werd volledig onderworpen, maar werd geregeerd tot 1572 door een marionetten zonnekoning onder gezag van de Spanjaarden. Túpac Amaru was de laatste laatste inheemse leider van de Incastaat en werd in Cuzco onthoofd door de Spanjaarden.

Túpac Amaru (± 1537 - 1572)

Wat hebben de Inca's uitgevonden.

Het Postwezen – koeriers brachten goederen en informatie naar poststations die langs het uitgebreide wegennetwerk van het rijk stonden.

Gevriesdroogd eten – in de koude Andes lieten de Inca’s ’s nachts aardappelen bevriezen onder een doek, om de volgende ochtend het vocht eruit te stampen. Op die manier bleven de aardappelen langer goed.

Hersenoperaties – uit gevonden schedels blijkt dat de Inca’s de druk in de hersenen konden verlichten en misschien zelfs tumoren konden verwijderen met een vrij hoog slagingspercentage.

Als een Incakoning stierf, kreeg hij slaven mee in het graf.

Hoe werden kinderen opgevoed?

Alleen jongens uit rijke families gingen naar school, maar als een meisje geluk had, werd ze op haar tiende gekozen tot aclla of zonnemaagd.
Dan kreeg ze samen met andere geselecteerde meisjes vier jaar les in weven en bierbrouwen en het uitvoeren van religieuze rituelen. De rest van haar leven woonde ze in een klooster, tenzij ze werd uitgehuwelijkt aan een man die de koning wilde belonen.
Alleen de allerbeste aclla’s werden uitverkoren om bij een religieuze ceremonie te worden geofferd aan de goden.

Het wegennetwerk.

De Inca's hadden een uitgebreid wegennetwerk in Zuid-Amerika, met name in het huidige Peru, Ecuador, Bolivia en Chili. Het waren meest goed geplaveide wegen die voor een snel en goed transport van berichten en goederen zorgden. De wegen zijn tot op 5000 meter boven zeeniveau aangelegd en de totale lengte wordt op ca. 40.000 kilometer geschat. De Inca's gebruikten geen wagens en hadden geen paarden. Voor transport werden lama's en andere lastdieren gebruikt

Het stelsel wordt tot de grootste bouwwerken van prehistorisch Amerika gerekend en stond aan aan de basis van het grootste rijk dat heeft bestaan op het continent Amerika. Vele wegen liepen naar het hart van het rijk en zorgden voor een uitstekende communicatie en maakte een administratie op hoog niveau mogelijk.

Machu Picchu.

Het meest beroemde en gelopen Incapad zijn de laatste kilometers voor Machu Picchu. Vanwege de grote toeristische toestroom is het wandelen op dit pad sterk gereguleerd. Onderweg komt men langs de ruïnes van Llactapata, oversteek van de rivier Río Cusichaca, naar het dorp Huyallabamba op 2270 meter hoogte. Richting Valle Llullucha omhoog over de vlakte van de Llullucha Pampa. De eerste pas is de Abra de Huarmihuaňusca op 4200 meter. Via de Ruinas Runkuracay loopt men naar de tweede pas Abra de Runkuracay op 3900 meter. Langs meren naar de Ruinas Sayacmarca en Ruinas Phuyupatamarca. In 1941 zijn de ruïnes van Huiňya Huayna ontdekt naar de eerste Incapoort en naar de tweede Incapoort bij Intipuncu, vlak bij het eindpunt Machu Picchu. De wandeling is ca. 45 kilometer.

In 1866 vond Augusto Berns, een Duitse goudzoeker, bij toeval de resten van de stad, historische objecten die hij aantrof, verkocht hij aan musea in Europa.

Machu Picchu her ontdekt.

De Spaanse conquistadores hebben Machu Picchu nooit gevonden. De stad raakte overwoekerd door de Peruaanse jungle en bleef eeuwenlang verborgen. Het was echter de Amerikaanse ontdekkingsreiziger en archeoloog Hiram Bingham die Machu Picchu herontdekte in 1911. Op 24 juli van dat jaar stond hij oog in oog met de oude ruïnes die bijna volledig overwoekerd waren door planten, bomen en mos. In opdracht van de universiteit van Yale verrichtte hij archeologisch onderzoek in Machu Picchu. Vanaf dat ogenblik kwam de oude stad in de schijnwerpers te staan. De National Geographic wijdde in 1913 een volledige editie aan Machu Picchu, waardoor de stad bij het brede publiek bekend werd.

Commentaar.

Er is 1 aanvulling geweest voor dit artikel.

  1. H.J. van Rooten September 2015

    Wij maken gebruik van bronnen, foto's, video's enz. van het internet, maar ook uit boeken en encyclopedieën. Het kan dat onbedoeld copyright gebruikt wordt, waarschuw ons zodat we dit direkt kunnen aanpassen.

Uw commentaar.

Uw e-mail adres zal niet worden getoond.